Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hải Đăng
Vì sao thực phẩm sạch trở thành xu hướng tiêu dùng tất yếu của người Việt? Phân tích động lực, thách thức và các loại nguyên liệu sạch được tin dùng nhất hiện nay.
Trong những năm gần đây, bức tranh tiêu dùng của người Việt đã có sự thay đổi ngoạn mục. Vượt qua nhu cầu cơ bản "ăn no, mặc ấm", người tiêu dùng, đặc biệt là tại các thành phố lớn, đang dịch chuyển mạnh mẽ sang xu hướng "ăn ngon, mặc đẹp" và trên hết là "ăn lành, sống khỏe". Giữa bối cảnh đó, "nguyên liệu thực phẩm sạch" đã nổi lên như một xu hướng tất yếu, định hình lại không chỉ bữa ăn hàng ngày mà còn cả lối sống của nhiều gia đình Việt.
Khái niệm "thực phẩm sạch" không còn mơ hồ mà ngày càng được định hình rõ nét trong tâm trí người tiêu dùng Việt Nam, xoay quanh các tiêu chí cốt lõi sau:
Minh bạch nguồn gốc, xuất xứ: Đây là yếu tố tiên quyết. Người tiêu dùng muốn biết chính xác sản phẩm mình ăn được trồng ở đâu, nuôi bởi ai, và trải qua quy trình sản xuất nào. Các sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc đang ngày càng được ưa chuộng.
Đạt chuẩn chất lượng: Các chứng nhận như VietGAP (Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam), GlobalGAP (Tiêu chuẩn toàn cầu), hay chứng nhận hữu cơ (Organic) từ các tổ chức uy tín trong và ngoài nước được xem là "bảo chứng" cho chất lượng sản phẩm.
"Nói không" với hóa chất độc hại: Người tiêu dùng yêu cầu sản phẩm không chứa dư lượng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, không sử dụng hormone tăng trưởng hay các chất cấm trong chăn nuôi.
Tự nhiên và thân thiện môi trường: Xu hướng này còn mở rộng ra các sản phẩm được canh tác theo phương pháp thuận tự nhiên, tôn trọng hệ sinh thái và không gây hại cho môi trường.
Sự trỗi dậy của xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch được thúc đẩy bởi sự hội tụ của nhiều yếu tố kinh tế - xã hội:
Nỗi lo về an toàn vệ sinh thực phẩm: Hàng loạt các vụ việc về thực phẩm "bẩn", thực phẩm chứa hóa chất gây ung thư được truyền thông phanh phui trong thời gian dài đã tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin, khiến người tiêu dùng trở nên cẩn trọng và chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.
Thu nhập và nhận thức cải thiện: Khi mức sống được nâng cao, người Việt sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm chất lượng cao, an toàn cho sức khỏe. Cùng với đó, sự phát triển của internet và mạng xã hội giúp họ dễ dàng tiếp cận thông tin về dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.
Sự quan tâm đến sức khỏe sau đại dịch: Đại dịch COVID-19 đã trở thành một cú hích mạnh mẽ, làm thay đổi nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của hệ miễn dịch và sức khỏe nền tảng. Việc lựa chọn thực phẩm sạch được xem là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để tăng cường sức đề kháng.
Sự phát triển của các kênh phân phối hiện đại: Sự bùng nổ của các chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, và các nền tảng thương mại điện tử chuyên về nông sản đã giúp người tiêu dùng tiếp cận nguồn cung thực phẩm sạch một cách dễ dàng và tiện lợi hơn bao giờ hết.
Rau củ quả hữu cơ/VietGAP: Đây là nhóm sản phẩm dẫn đầu xu hướng, với nhu cầu luôn ở mức cao. Các loại rau ăn lá, củ, quả đạt chứng nhận là lựa chọn hàng đầu trong giỏ hàng của các bà nội trợ.
Thịt heo, thịt gia cầm có truy xuất nguồn gốc: Các sản phẩm thịt heo sinh học, thịt gà thả đồi, trứng gà ta... được nuôi theo quy trình khép kín, không sử dụng chất tăng trọng, có thể truy xuất được nguồn gốc từ trang trại đến bàn ăn đang rất được tin dùng.
Thủy hải sản sạch: Các loại cá, tôm được nuôi trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, ASC (Aquaculture Stewardship Council) hoặc được đánh bắt tự nhiên từ các vùng biển được kiểm soát.
Gạo và các loại ngũ cốc hữu cơ: Gạo hữu cơ, gạo lứt, các loại hạt như diêm mạch (quinoa), hạt chia... đang dần trở nên quen thuộc trong bữa ăn của những người theo đuổi lối sống lành mạnh.
Dù là một xu hướng tất yếu, thị trường thực phẩm sạch tại Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức:
Giá thành cao: Chi phí sản xuất theo tiêu chuẩn sạch, hữu cơ thường cao hơn so với phương pháp truyền thống, dẫn đến giá bán sản phẩm cao hơn, còn là rào cản với một bộ phận người tiêu dùng.
"Loạn" chứng nhận và niềm tin: Sự thiếu minh bạch và tình trạng "vàng thau lẫn lộn" trong các chứng nhận chất lượng đôi khi khiến người tiêu dùng bối rối và khó đặt trọn niềm tin.
Chuỗi cung ứng chưa hoàn thiện: Việc bảo quản và vận chuyển thực phẩm sạch để đảm bảo chất lượng từ nông trại đến tay người tiêu dùng vẫn còn là một bài toán khó.
Tuy nhiên, những thách thức này cũng chính là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân chân chính. Những ai xây dựng được thương hiệu dựa trên sự minh bạch, chất lượng và bền vững sẽ chiếm được lòng tin của người tiêu dùng và gặt hái thành công. Chính phủ cũng đang ngày càng quan tâm, ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp sạch, tạo đà cho thị trường phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.
